دنیای زیبای گیاهپزشکی

کرم گلوگاه انار(مشخصات ونحوه ی مبارزه)


انار میوه‌ای است که بومی ایران بوده و از ایران به سایر نقاط جهان گسترش یافته است بطوریکه برگ درخت انار بصورت کنده‌کاری شده در دیواره‌های تخت جمشید نیز مشاهده می‌گردد. این گیاه با وجوداینکه از جمله کم آفت‌ترین درختان است اما آفت مهم آن، یعنی کرم گلوگاه انار، قادر است بین 15 تا 90 درصد محصول انار را از بین ببرد و خسارت زیادی وارد کند

مشخصات کرم گلوگاه انار: حشره کامل این آفت پروانه‌ای است به رنگ خاکستری که طول بدن آن بین 9 تا 12 میلیمتر است. تخم آن بیضی شکل بطول 7/0 میلیمتر بوده که در ابتدا قرمز رنگ و بتدریج سفید متمایل به زرد می‌شود. لاروهای سن اول بسیار ریز هستند ولی به تدریج جسته آنها بزرگ شده و در حداکثر رشد خود به حدود 2 سانتی‌متر می‌رسند رنگ آنها قرمز صورتی یا کرم است. شفیره‌ها قهوه‌ای رنگ هستند دوره زندگی کرم گلوگاه‌انار: این آفت زمستان را بصورت لارو در داخل میوه‌های آلوده انار یا انجیر، پسته و ... می‌گذراند.. اواخر فروردین یا اوایل اردیبهشت شب‌پره‌های آفت ظاهر شده که همزمان با تشکیل گل و میوه‌های انار است. خروج شب‌پره‌ها تا خرداد ادامه می‌یابد و پس از جفتگیری تخم خود را داخل تاج انار، روی میله و بساک پرچم‌ها یا روی سطح داخل کاسبرگ، دم میوه یا شکافهای ناشی از ترکیدگی میوه می‌گذارند. هر حشره ماده بطور متوسط 25 تخم می‌گذارد که تخم‌ها پس از 10 روز تفریخ شده و لاروها به داخل میوه نفوذ می‌کنند و از گوشت دانه انار و قسمت داخلی پوسته رویی میوه تغذیه می‌کنند. آنها با عمل تغذیه دالان‌هایی در داخل میوه‌ ایجاد می‌کنند   که پس از آنکه لارو‌ها به حداکثر رشد رسیدند از محل همین دالان‌ها مجدداً به تاج میوه برمی‌گردند و به شفیره تبدیل می‌شوند. از 8 روز شفیره به حشره بالغ تبدیل شده که این حشرات روی انارهای سالم تخمریزی کرده و آلودگی را گسترش می‌دهند. آفت کرم گلوگاه‌انار ممکن است 6-5 نسل در سال هم داشته باشد  لازم به ذکر است که کرم گلوگاه‌ علاوه برتغذیه از میوه انار باعث انتقال قارچ‌ها، باکتری‌ها و مخمرها به داخل میوه می‌شود و به این ترتیب باعث پوسیدگی و ترشیدگی میوه نیز می‌شود. اولین نشانه آلودگی میوه انار به کرم گلوگاه، وجود خال سیاهرنگ در ناحیه یقه میوه (گلوگاه) انار است. این لکه بتدریج گسترش یافته و به رنگ قهوه‌ای یا زرد در می‌آید که معمولاًً این قسمت پر از اسپورهای سیاهرنگ قارچ است

 

 

تغذیه لارو کرم گلوگاه انار

 

مراحل مختلف سیکل زندگی افت کرم گلوگاه انار

روشهای کنترل کرم گلوگاه انار:

از آنجا که کرم گلوگاه انار تخم‌های خود را داخل تاج میوه می‌گذارد، مبارزه شیمیایی با آن تقریباً غیرممکن بوده و از طرف دیگر سمپاشی در باغات انار باعث از بین رفتن حشرات مفید و در نتیجه طغیان سایر آفات بخصوص کنه‌ها می‌شود. بنابراین برای کنترل این آفت باید مجموعه‌ای از روش‌های مبارزه را بکار گرفت که اصطلاحاً به این روش مدیریت تلفیقی کنترل آفت گفته می‌شود. این روش‌ها شامل روش‌های به‌زراعی، بیولوژیکی، فیزیکی و مکانیکی است

 الف) روش به زراعی:

رعایت فواصل مناسب کاشت، شخم درختان در پائیز، تعیین فواصل مناسب آبیاری با توجه به بافت خاک، سن درخت و شرایط آب و هوایی، تغذیه مناسب درختان، استفاده از ارقام مقاوم مانند انار اصفهانی دانه سیاه، کنترل علفهای هرز و هرس علمی درختان همگی کمک می‌کنند که خسارت آفات، بخصوص کرم گلوگاه انار به حداقل برسد.

ب) روش‌های فیزیکی و مکانیکی: جمع‌آوری منظم میوه‌های انار آلوده روی درخت و ریخته شده در کف باغ بصورت همگانی و نگهداری آنها در انبارها یا قفس‌هایی که با توری ریز پوشیده شده‌اند باعث می‌شود زنبورهای پارازیتوئید از جمله زنبورهای تریکوگراما که آفت را از بین می‌برد خارج شده و در باغ پراکنده شوند اما حشرات بالغ کرم گلوگاه در قفسه انبار حبس شده و از بین بروند. علاوه بر میوه‌های انار، میوه‌های انجیر، پسته یا سایر درختانی که احیاناً در باغ وجود دارند را نیز باید از کف باغ جمع‌آوری کرد. این عمل باعث می‌شود ذخیره زمستانه آفت در سال بعد کم شده و میزان خسارت وارد شده به محصول کاهش یابد. پرکردن تاج میوه انار بوسیله گِل و حذف پرچم‌های گُل انار بعد از اوج تخم‌گذاری شب‌پره‌ها در ابتدای بهار نیز به کاهش میزان خسارت کمک زیادی می‌کند.

فرمون‌های جنسی مواد فراری هستند که توسط حشره ماده ترشح شده و باعث جلب حشره نر می‌شود. فرمون جنسی کرم گلوگاه انار بصورت مصنوعی ساخته شده و در دسترس است. با استفاده از تله‌های فرمونی حشرات نر موجود در باغ را می‌توان جمع‌آوری کرده ، جمعیت آفت و خسارت آن را کاهش داد. استفاده از این تله‌ها روی حشرات مفید و شکارگرها تأثیر منفی ندارد.

مبارزه بیولوژیکی با کرم گلوگاه انار توسط زنبورهای تریکوگراما: زنبورهای تریکوگراما از حشرات حشره خوار مفیدی هستند که دارای اندازه کوچک، کمتر از یک میلیمتر، بوده و قادرند با تخمریزی در تخم آفات باعث انهدام آنها و ممانعت از بروز خسارت شوند. این زنبورها دارای قدرت سازگاری زیاد با شرایط اقلیمی متفاوت هستند و علاوه بر آن بخوبی می‌توان آنها را در آزمایشگاه پرورش داد.

زنبورهای تریکوگراما می‌توانند در تخم آفات مهمی مانند کرم ساقه‌خوار برنج، کرم ساقه خوار ذرت، کرم غوزه پنبه، کرم سیب و کرم گلوگاه انار تخمگذاری کرده، آنها را پارازیته کرده و از بین ببرند.

 

هم اکنون این حشره مفید در بیش از 50 کشور جهان از جمله آمریکا، چین، روسیه، فرانسه، هند، آلمان و سایر کشورهای اورپایی و آسیایی بصورت تجاری تولید و برای کنترل آفات مختلف در سطحی بیش از یک میلیون هکتار مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در ایران کاربرد زنبورتریکوگراما در سال 1353 با وارد کردن دو گونه زنبوراز کشورهای آلمان و شوروی سابق برای مبارزه با کرم ساقه‌خوار برنج شروع شد ولی در دهه هفتاد شمسی تولید تجاری و رهاسازی آن در استانهای تولید کننده برنج کشور به شدت افزایش یافته و هم اکنون نیز بطور وسیع در محصولات مختلف زراعی و باغی از جمله کنترل کرم گلوگاه انار بکار می‌رود.

زنبورهای تریکوگراما دارای اندازه‌ای فوق‌العاده کوچک، به طول 2/0 تا 4/0 میلیمتر، به رنگ زرد، خرمایی، قهوه‌ای یا سیاه

هستند. بالهای جلویی پهن و عریض و بالهای عقبی باریک و شبیه چاقو است .

زنبورتریکوگراما تخم خود را داخل تخم آفات، مخصوصاً تخم پروانه‌ها می‌گذارد. تخم‌هایی که توسط زنبور پارازیته می‌شوند رنگ طبیعی خود را از دست داده و بتدریج سیاه رنگ می‌شوند. طول دوره زندگی زنبوردر درجه حرارت 25 درجه سانتیگراد و رطوبت 70 درصد حدود 8 روز طول می‌کشد بنابراین در شرایط مناسب این زنبور می‌تواند بی وقفه به تولید نسل ادامه دهد

آسیبهای گلوگاه انار

سطح زیر کشت درختان بارور انار در سال گذشته، ۶۲۹۵ هکتار با تولید حدود ۷۶ هزار تن بود.

احداث باغ انار از طریق قطع روانه هاى رشد کرده در روى تنه درخت در اسفندماه و ریشه دار نمودن آنها انجام مى شود (قلمه زدن) چنانچه میزان انار در هر هکتار را ۵۰ تن و قیمت هر کیلوگرم انار مرغوب را در هنگام برداشت ۲ هزار ریال در نظر بگیریم درآمد ناخالص از هر هکتار یکصدمیلیون ریال خواهد شد که پس از کسر هزینه ها مى تواند مبلغ قابل ملاحظه اى عاید باغدار کند. حداکثر تولید در هکتار توسط باغداران نمونه در کشور ۱۱۵ تن گزارش شده است. چهار استان عمده تولیدکننده انار مرکزى، فارس، یزد و اصفهان هستند.

نظر به اینکه کرم گلوگاه آفت مهم انار درکشور است و هر ساله اقداماتى در جهت جمع آورى انارهاى باقى مانده در سر درختان انجام مى گرفته است نظر به این که انارهاى باقیمانده از سال قبل برروى درختان مى تواند درگسترش آفت کرم گلوگاه مؤثر باشد، جمع آورى میوه هاى آلوده ضرورت دارد.

تعیین زمان ظاهر شدن پروانه ها که سبب به وجود آمدن کرمهایى براى تخمگذارى مى شوند ضرورت دارد. از قفس هاى تورى با شرایط باغ که محتواى تعدادى میوه هاى آلوده انار است مى توان زمان پرواز پروانه ها را مشخص کرد.

مشخصات کرم گلوگاه انار:

کرمى به طول ۲۱ میلیمتر که در پشت بدن آن موهاى کم رنگى قابل مشاهده است. سه جفت پا در حلقه هاى سینه و پنج جفت پا در حلقه هاى شکمى دارد که رنگ آنها تحت تأثیر تغذیه از انارهاى دانه قرمز یا دانه سفید تغییر مى کند.

کرم ها فصل زمستان را در تاج و داخل میوه هاى باقیمانده از فصل قبل روى درخت سپرى مى کنند. این کرم ها در انارهاى ریخته شده در زیر درختان و انارهاى انبارى در فصل زمستان نیز ممکن است مشاهده شوند.کرم ها پس از گذران دوران شفیرگى در فروردین ماه ظاهر شده و اردیبهشت ماه که مصادف با ظهور گلهاى انار است پروانه ها به پرواز درمى آیند.

توصیه مى شود باغداران با روشن نمودن یک چراغ در مجاورت قیفى که داراى شیشه اى محتوى سیانور است به جمع آورى پروانه ها و کاهش صدمات ناشى از تخم ریزى آنها اقدام نمایند. پروانه هاى ماده پس از تغذیه جفتگیرى نموده و تخم هاى خود را در داخل تاج انار و در لابه لاى پرچم ها و روى میله پرچم قرار مى دهند. تخم ها پس از چند روز تفریخ و لاروها خارج مى شوند. تغذیه لاروها از پوست انار سبب نازک شدن آن مى شود و موقعیتى مناسب براى نفوذ قارچها و کپکها فراهم مى شود.

راههاى مبارزه با کرم گلوگاه:

الف - مبارزه مکانیکى، جمع آورى انارهاى پوسیده و باقیمانده در باغها، منازل، پارکها و انبارها باید به طور کامل و هماهنگ صورت گیرد و در این رابطه نیاز به بسیج عمومى در استان هاى انارخیز است و چون این آفت برروى میوه درختان مختلفى زندگى مى کند این موضوع باید مورد توجه قرار گیرد.

 

ب - رعایت دور آبیارى منظم: نامنظم بودن آبیارى که منجر به ترکیدگى میوه ها مى شود در میزان خسارت وارده تأثیر کلى دارد.

ج - مبارزه تلفیقى

نظر به اینکه مبارزه مکانیکى، زراعى و یا بیولوژیکى به تنهایى مؤثر واقع نشده اند و مبارزه شیمیایى یعنى استفاده از سموم حشره کش به دلیل موقعیت ویژه تخمگذارى شب پره ماده موفقیت آمیز نیست بلکه سبب بر هم زدن تعادل طبیعى و از بین رفتن حشرات مفیدى که خود مى توانند کرم گلوگاه را پارازینه کنند خواهد شد. از این رو در مبارزه تلفیقى با آفت کرم گلوگاه انار مجموعه عوامل کنترل به شرح زیر توصیه مى شود:

۱- جمع آورى به موقع انارهاى باقیمانده از سال قبل و یا انارهاى موجود در زیر درخت و سوزانیدن آنها.

۲- انتخاب فاصله مناسب درختان انار در باغ.

۳- انجام شخم پاییزه، کرت بندى، کوددهى و هرس باغ.

۴- تنظیم و رعایت دور آبیارى مناسب به منظور جلوگیرى از ترکیدگى انار، میزان رطوبت کافى در زمان رهاسازى زنبورهاى تریکو گراما (زنبور پارازیت).

۵- کشت گیاهان یونجه و شبدر در بین درختان انار به منظور افزایش ازت زمین و تغذیه حشرات مفید.

 

 

جمع آوری بقایای میوه های سنوات قبل و میوه های خشک از روی درختان

۱۳٩٢/٢/۱٩ | ۳:۱۱ ‎ب.ظ | مهناز مرادی | نظرات ()

About
.............................................

کارشناس گیاهپزشکی دانشگاه کردستان
Menu
.............................................
Authors
.............................................
PreviousItems
.............................................
Archive
.............................................
WebLink
.............................................
Theme Weblog
.............................................
Design
.............................................
Other
.............................................